گونههای شاخص پرندگان استان خوزستان
استان خوزستان بهدلیل موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد، وجود رودخانههای بزرگ مانند کارون و کرخه، تالابهای بینالمللی، دشتهای گرمسیری و کوهپایههای زاگرس، یکی از غنیترین زیستگاههای پرندگان ایران بهشمار میرود.
پرندگان بومی و مهاجر این استان نقش مهمی در تعادل اکولوژیکی، کنترل جمعیت حشرات، چرخه غذایی و سلامت تالابها دارند و بخشی جداییناپذیر از میراث طبیعی خوزستان محسوب میشوند.
در ادامه، فهرستی از مهمترین پرندگان بومی استان خوزستان با توضیحی مختصر ارائه شده است.
🟦 بلدرچین
(گویش دزفولی: بلدرچین)
بلدرچین پرندهای کوچک و زمینی است که در دشتها و زمینهای کشاورزی خوزستان زندگی میکند. این پرنده بیشتر از دانهها و حشرات تغذیه کرده و نقش مهمی در چرخه طبیعی زیستگاههای باز دارد.
🟦 چکاوک کاکلدار
(گویش دزفولی: بِنگِشت عربی Ben-Gesht-Arabi)
چکاوک کاکلدار از پرندگان آوازخوان مناطق باز و نیمهبیابانی است که با صدای دلنشین خود شناخته میشود. این پرنده بیشتر از حشرات و دانهها تغذیه میکند.
🟦 کرکس
(گویش دزفولی: دال Daal)
کرکس پرندهای بزرگجثه و لاشهخوار است که نقش مهمی در پاکسازی طبیعت و جلوگیری از گسترش بیماریها ایفا میکند و در مناطق باز خوزستان دیده میشود.
🟦 دیدومک
(گویش دزفولی: دیدومَک Didomak)
دیدومک پرندهای کوچک و فعال است که بیشتر در نزدیکی آبها و زمینهای مرطوب زندگی میکند و از حشرات ریز تغذیه مینماید.
🟦 بلبل خرما
(گویش دزفولی: بُلبُل Bolbol)
بلبل خرما پرندهای خوشصداست که در نخلستانها و باغهای خوزستان حضور دارد و با آواز خود به سرزندگی محیط کمک میکند.
🟦 کلاغ
(گویش دزفولی: قَلاق Ghalaagh)
کلاغ پرندهای بسیار باهوش و سازگار است که در محیطهای شهری و طبیعی خوزستان دیده میشود و توانایی بالایی در تطبیق با شرایط مختلف دارد.
🟦 حواصیل
(گویش دزفولی: قازقِلِنگ Ghaaz-Gheleng)
حواصیل پرندهای آبزی با گردن و پاهای بلند است که آرام و کمتحرک شکار میکند. در خوزستان بیشتر در تالاب شادگان، هورالعظیم، حاشیه رودخانههای کارون، دز و کرخه و زمینهای آبگرفته دیده میشود.
🟦 کوکو
(گویش دزفولی: کوکو)
کوکو پرندهای مهاجر است که بهدلیل رفتار خاص تخمگذاری در لانه سایر پرندگان شناخته میشود و در فصلهای مشخص در خوزستان دیده میشود.
🟦 خفاش
(گویش دزفولی: شوکورَک Sho-Kurak)
خفاش پستانداری شبفعال است که با تغذیه از حشرات نقش مؤثری در کنترل جمعیت آفات و حفظ تعادل زیستی دارد.
🟦 جغد یا بوف
(گویش دزفولی: کوچ Kooch)
جغد پرندهای شبزی و شکارچی است که بیشتر از جوندگان و حشرات تغذیه میکند و در مناطق مختلف خوزستان حضور دارد.
🟦 اردک
(گویش دزفولی: اُردک)
اردک وحشی پرندهای آبزی و مهاجر است که در تالابها، رودخانهها و آبگیرهای خوزستان دیده میشود.
🟦 مرغ ماهیخوار یا بوتیمار
(گویش دزفولی: مُوهی چِنَق Mohi-Chenagh)
مرغ ماهیخوار پرندهای رنگارنگ است که با شیرجه زدن در آب، ماهی شکار میکند و بیشتر در کنار رودخانهها زندگی میکند.
🟦 سار
(گویش دزفولی: سُعدین Sodin)
سار پرندهای اجتماعی است که بهصورت گروهی پرواز میکند و در مزارع، باغها و مناطق شهری دیده میشود.
🟦 لکلک
(گویش دزفولی: لَک لَک Laklak)
لکلک پرندهای بزرگ و مهاجر است که در نزدیکی تالابها و زمینهای مرطوب لانهسازی میکند.
🟦 کبوتر چاهی
(گویش دزفولی: کَموتَر چَهی Kamootar-Chahi)
کبوتر چاهی پرندهای بومی است که در شکاف صخرهها، چاهها و سازههای انسانی زندگی میکند.
🟦 طوطی
(گویش دزفولی: طوطی)
طوطی پرندهای باهوش و رنگین است که حضور آن در خوزستان محدود بوده و بیشتر وابسته به زیستگاههای خاص است.
🟦 هدهد یا شانه بسر
(گویش دزفولی: هُدهُد Hodhod)
هدهد پرندهای با کاکل مشخص است که در فرهنگ بومی جایگاه ویژهای دارد و از حشرات و جانوران کوچک تغذیه میکند.
🟦 عقاب
(گویش دزفولی: عِقاب Eghaab)
عقاب پرندهای شکاری و قدرتمند است که در رأس زنجیره غذایی قرار دارد و در مناطق کوهستانی و باز استان دیده میشود.
🟦 گنجشک
(گویش دزفولی: بِنگِشت Bengesht)
گنجشک پرندهای کوچک و سازگار است که در شهرها، روستاها و طبیعت خوزستان بهوفور دیده میشود.
🟦 غاز
(گویش دزفولی: قاز Ghaaz)
غاز وحشی پرندهای مهاجر است که در فصلهای سرد به تالابها و آبگیرهای خوزستان مهاجرت میکند.
🟦 بادخورک
(گویش دزفولی: قِندِر Ghender)
بادخورک پرندهای بسیار سریع است که بیشتر عمر خود را در حال پرواز سپری کرده و از حشرات هوایی تغذیه میکند.
🟦 قرقی
(گویش دزفولی: کورکور یا بِنگِشت گِر Bengesht-Ger)
قرقی پرندهای شکاری و چابک است که برای شکار پرندگان کوچکتر شناخته میشود.
🟦 دمجنبانک
(گویش دزفولی: گُوزِلیک Gozelik)
دمجنبانک پرندهای کوچک است که با حرکت مداوم دم خود شناخته میشود و اغلب در نزدیکی آب دیده میشود.
🟦 هما یا هُمای
(گویش دزفولی: هُما)
هما پرندهای کمیاب و افسانهای است که در فرهنگ ایرانی نماد شکوه و خوشیمنی بهشمار میرود.
🟦 کبک
(گویش دزفولی: کُوگ Kog)
کبک پرندهای کوهزی است که در مناطق سنگلاخی و دامنههای خوزستان زندگی میکند.
🟦 کبوتر صحرایی
(گویش دزفولی: پِل Pel)
کبوتر صحرایی پرندهای آزادزی است که بیشتر در طبیعت و دور از سکونتگاههای انسانی حضور دارد و دارای جثه ای بزرگتر و قویتر از کبوتران شهری معمولی است و پرهایی به رنگ خاکی دارد.
🟦 قرقاول
(گویش دزفولی: پوم Poom)
قرقاول پرندهای زیبا و رنگارنگ است که در مناطق پوشیده از گیاه و بوتهزارها زندگی میکند.
🟦 سبزهقبا
(گویش دزفولی: شَراق Sharaagh)
سبزهقبا پرندهای خوشرنگ است که بیشتر در مناطق گرم و باز خوزستان دیده میشود.
🟦 شاهین
(گویش دزفولی: شُوبی Shobi)
شاهین پرندهای شکاری و بسیار سریع است که به مهارت بالای خود در شکار شهرت دارد.
🟦 چلچله
(گویش دزفولی: شُوپِلِشک Shopeleshk)
چلچله پرندهای مهاجر است که اغلب نزدیک سکونتگاههای انسانی لانه میسازد و از حشرات تغذیه میکند.
🟦 سیره
(گویش دزفولی: سیرَه Sirah)
سیره پرندهای آبزی است که در تالابها و آبهای آرام زندگی میکند.
🟦 دُرّاج
(گویش دزفولی: تُراج Toraaj)
دراج پرندهای زمینی است که در مناطق پوشیده از گیاه و جنگلهای تنک دیده میشود.
🟦 الیکایی
(گویش دزفولی: تُسکَلَه Toskalah)
الیکایی پرندهای کوچک و کوهزی است که در ارتفاعات و دامنهها زندگی میکند.
🟦 تیهو
(گویش دزفولی: تِیهوو Teyhoo)
تیهو پرندهای کوهزی است که در مناطق خشک و سنگلاخی خوزستان دیده میشود.
🟦 باکلان یا قره غاز
(گویش دزفولی: قَرَه قاز Ghara-Ghaaz)
باکلان یا قرهغاز پرندهای آبزی و ماهیخوار است که برای شکار به زیر آب شیرجه میزند. در خوزستان بیشتر در رودخانههای کارون، دز و کرخه، تالاب شادگان، هورالعظیم و سواحل خلیج فارس دیده میشود، بهویژه در فصل مهاجرت.
🟦 فلامینگو
(گویش دزفولی: فِلامِنگو Felamengo)
فلامینگو پرندهای بزرگ و صورتیرنگ است که بهصورت گروهی در تالابهای خوزستان حضور دارد.
🟦 پلیکان سفید
(گویش دزفولی: پِلیکان)
پلیکان پرندهای بزرگ و آبزی است که از ماهی تغذیه میکند. در خوزستان بیشتر در تالابها و مناطق آبی مانند تالاب شادگان، هورالعظیم و رودخانههای پرآب دیده میشود، بهویژه در فصلهای مهاجرت.
🟦 طُرقه
(گویش دزفولی: طُرقَه Torghah)
طرقه پرندهای کوچک و آوازخوان است که بیشتر روی زمین زندگی میکند. در خوزستان معمولاً در دشتها، زمینهای کشاورزی، مراتع باز و حاشیه بیابانها دیده میشود، بهویژه در مناطق روستایی و باز.
🟦 گاوچرانک
(گویش دزفولی: وَقَه Vagha)
گاوچَرانَک پرندهای سفید از خانواده حواصیلهاست که با دنبالکردن دامها از حشرات تغذیه میکند.
در خوزستان بهوفور در تالابها، کنار رودخانهها، زمینهای کشاورزی و اطراف دامداریها دیده میشود و هم بومی است هم مهاجر فصلی.
دیدگاهتان را بنویسید